Η πρόπτωση μήτρας και κόλπου αποτελεί μια συχνή και πολυπαραγοντική πάθηση του πυελικού εδάφους, η οποία επηρεάζει μεγάλο αριθμό γυναικών, ιδιαίτερα μετά από κολπικό τοκετό, και η οποία εμφανίζεται ιδιαίτερα και κατά την περίοδο της εμμηνόπαυσης. Χαρακτηρίζεται από την καθοδική μετατόπιση της μήτρας ή του άνω τμήματος του κόλπου — σε περιπτώσεις όπου έχει προηγηθεί υστερεκτομή — προς την είσοδο του κόλπου ή ακόμη και εκτός αυτού. Η ανατομική αυτή διαταραχή οφείλεται στην αποδυνάμωση των μυών και των συνδεσμικών δομών που στηρίζουν τα πυελικά όργανα, με αποτέλεσμα σταδιακή απώλεια στήριξης και εμφάνιση συμπτωμάτων που επηρεάζουν τη λειτουργικότητα και την ποιότητα ζωής της γυναίκας.
Παρότι η πρόπτωση μπορεί να εξελίσσεται αθόρυβα για αρκετά χρόνια, η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και η σωστή θεραπευτική προσέγγιση είναι καθοριστικές, καθώς η επιδείνωση της κατάστασης μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική σωματική και λειτουργική επιβάρυνση. Ο παρών οδηγός επικεντρώνεται στις θεραπευτικές επιλογές για τις γυναίκες, με βάση τη σταθερή αρχή της εξειδικευμένης φροντίδας, καθώς οι επιλογές που προσφέρει η εξειδίκευση της Ουρογυναικολογίας και Χειρουργικής Πυελικού Εδάφους είναι πολλές.
Γιατί εμφανίζεται η πρόπτωση συχνότερα μετά τον τοκετό και την εμμηνόπαυση
Οι ιστοί του πυελικού εδάφους λειτουργούν ως «υποστηρικτικό πλέγμα» για τα όργανα της πυέλου: τη μήτρα, την ουροδόχο κύστη και το ορθό. Κατά τον τοκετό, ιδιαίτερα όταν αυτός είναι κολπικός και εργώδης, οι ιστοί αυτοί (σύνδεσμοι και μυς) μπορεί να υποστούν τραυματισμό. Ο τραυματισμός αυτός οδηγεί σε χαλάρωση, η οποία με την πάροδο του χρόνου ευνοεί την εμφάνιση πρόπτωσης.
Μετά την εμμηνόπαυση, η μείωση των οιστρογόνων επηρεάζει άμεσα την ποιότητα και την αντοχή των ιστών. Η ελαστικότητα μειώνεται, οι μύες χάνουν μέρος της στήριξής τους και η περιοχή γίνεται πιο ευάλωτη στην πρόπτωση των οργάνων. Αυτός είναι και ο λόγος που η πρόπτωση γίνεται συμπτωματική κυρίως μετά την εμμηνόπαυση.
Επιπρόσθετοι παράγοντες που επιβαρύνουν το πυελικό έδαφος είναι:
• δυσκοιλιότητα
• παχυσαρκία
• χρόνιος βήχας
• χρόνια ορθοστασία και σωματική δραστηριότητα
• άρση βάρους
• κληρονομικότητα
Κάθε δραστηριότητα που αυξάνει την ενδοκοιλιακή πίεση μπορεί να προκαλέσει ή να ευοδώσειτην εμφάνιση πρόπτωσης.
Συμπτώματα που δεν πρέπει να αγνοηθούν
Η πρόπτωση μήτρας μπορεί να εκδηλωθεί με:
- Αίσθημα βάρους στην πύελο ή στην οσφύ
• Αίσθηση πληρότητας ή πίεσης στον κόλπο
• Αίσθηση ξένου σώματος εντός του κόλπου
• Δυσκολία ή πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή
• Διαταραχές ούρησης: δυσκολία στην έναρξη της ροής, συχνουρία, επιτακτική ούρηση ή ακράτεια
• Διαταραχές κένωσης: δυσχέρεια αφόδευσης ή δυσκοιλιότητα
Η πρόπτωση μπορεί να αφορά είτε το πρόσθιο τμήμα (κυστεοκήλη, ουρηθροκήλη), είτε το κεντρικό τμήμα (πρόπτωση μήτρας ή κολπικού κολοβώματος), είτε το οπίσθιο τμήμα του κόλπου (ορθοκήλη, εντεροκήλη). Συνήθως η πρόπτωση αφορά συνδυαστικά περισσότερα του ενός όργανα, γεγονός που οφείλεται στις κοινές στηρικτικές δομές των οργάνων αυτών.
Πρόπτωση και ποιότητα ζωής
Πέρα από τα σωματικά συμπτώματα, η πρόπτωση επηρεάζει και την ψυχολογική ευεξία, τη λειτουργικότητα και τις διαπροσωπικές σχέσεις. Πολλές γυναίκες περιγράφουν σταθερή δυσφορία που επιδεινώνεται κατά τη διάρκεια της ημέρας, ειδικά όταν στέκονται όρθιες για μεγάλο χρονικό διάστημα ή όταν ασκούνται. Συμπτώματα από την ουροδόχο κύστη ή το έντερο μπορεί να δυσχεράνουν την καθημερινότητα, περιορίζοντας κοινωνικές δραστηριότητες και μειώνοντας την αυτοπεποίθηση.
Η σεξουαλική ζωή επηρεάζεται επίσης, καθώς ο πόνος ή η δυσφορία μπορεί να μειώσουν την επιθυμία για επαφή. Η πιθανή παρουσία ακράτειας ούρων επιβαρύνει περαιτέρω την ποιότητα ζωής.
Πώς γίνεται η διάγνωση
Η διάγνωση περιλαμβάνει:
1. Λεπτομερές ιατρικό ιστορικό
Ο γιατρός αξιολογεί τα συμπτώματα, την έντασή τους και τους πιθανούς επιβαρυντικούς παράγοντες.
2. Κλινική εξέταση από εξειδικευμένο Ουρογυναικολόγο – Χειρουργό Πυελικού Εδάφους
Η εξέταση προσδιορίζει τον τύπο και τη βαρύτητα της πρόπτωσης, καθώς και τυχόν συνοδά ουρολογικά ή εντερικά προβλήματα. Η κλινική εξέταση γίνεται περίπου με τον ίδιο τρόπο με αυτόν κατά τον ετήσιο γυναικολογικό έλεγχο.
3. Συμπληρωματικές εξετάσεις όπου χρειάζεται
Ουροδυναμικός έλεγχος
Τρισδιάστατο υπερηχογράφημα πυελικού εδάφους
Αξονική ουρογραφία
Κυστεοσκόπηση (σε περιπτώσεις που έχουν προηγηθεί χειρουργικές επεβάσης στην ανατομική περιοχή του πυελικού εδάφους)
Οι εξετάσεις αυτές παρέχουν ακριβή απεικόνιση της ανατομίας, βοηθούν στη διαφορική διάγνωση και επιτρέπουν την εξατομικευμένη θεραπεία.
Πρόπτωση μήτρας – Θεραπεία: ποια επιλογή ταιριάζει σε κάθε γυναίκα
Η θεραπευτική προσέγγιση εξατομικεύεται με βάση:
- την ηλικία
- την ένταση των συμπτωμάτων
- το βαθμό της πρόπτωσης
- την επιθυμία για μελλοντική τεκνοποίηση
- το επίπεδο της καθημερινής δραστηριότητας
- το επίπεδο σεξουαλικής λειτουργίας
1. Συντηρητική αντιμετώπιση
Ασκήσεις πυελικού εδάφους
Ενισχύουν τους μύες και μειώνουν τα συμπτώματα. Ιδανικές για γυναίκες με ήπια πρόπτωση ή για όσες θέλουν να αποφύγουν ή αδυνατούν να υποβληθούν χειρουργική επέμβαση. Εκτελούνται υπο εξειδεικευμένη φυσικοθεραπευτική καθοδήγηση.
Κολπικός πεσσός
Λειτουργεί ως μηχανικό υποστήριγμα του προπίπτοντος οργάνου. Χρησιμοποιείται σε γυναίκες που δεν μπορούν ή δεν επιθυμούν να χειρουργηθούν, αλλά και για άμεση ανακούφιση συμπτωμάτων, μέχρι να προγραμματιστεί η χιερουργική αποκατάσταση.
2. Χειρουργική θεραπεία – Επιλογές με μόνιμο αποτέλεσμα
Η χειρουργική αποκατάσταση ενδείκνυται όταν:
- η πρόπτωση είναι μέτρια ή σοβαρή
- τα συμπτώματα είναι έντονα
- η συντηρητική θεραπεία δεν επαρκεί
Οι σύγχρονες τεχνικές είναι ελάχιστα επεμβατικές, απαιτούν συνήθως 1 ή 2 ημέρες νοσηλείας και επιτρέπουν την ταχεία ανάρρωση και επιστροφή της ασθενούς στις δραστηριότητές της, πλην της άρσης βάρους και της σεξουαλικής επαφής (αυτές επιτρέπονται μετά τους 2-3 μήνες από την επέμβαση).
Ενδεικτικές χειρουργικές τεχνικές
- Πρόσθια και οπίσθια κολπορραφία
- Διακολπική ανάρτηση μήτρας χωρίς χρήση συνθετικών πλεγμάτων
- Διακολπική υστερεκτομή με ταυτόχρονη ανάρτηση του κολπικού κολοβώματος
- Λαπαροσκοπική/ Ρομποτική υστεροϊεροπηξία (ή κολποϊεροπηξία) με πλέγμα
- Λαπαροσκοπική / Ρομποτική υστεροκτενοπηξία (ή κολποκτενοπηξία) με πλέγμα
- Λαπαροσκοπική / Ρομποτική υστερεκτομή με υψηλή ανάρτηση στους ιερομητρικούς συνδέσμους
- Τεχνική Manchester
- Κολπόκλειση Lefort
Συμπερασματικά
Η πρόπτωση πυελικών οργάνων, παρόλο που δεν είναι απειλητική για τη ζωή, επιφέρει σημαντικά προβλήματα τόσο σε σωματικό όσο και σε ψυχολογικό επίπεδο, δυσχεραίνοντας την ποιότητα ζωής των γυναικών.
Ο πιστοποιημένος Ουρογυναικολόγος – Χειρουργός Πυελικού Εδάφους Δρ. Αλέξανδρος Δέρπαπας, αξιολογεί εξατομικευμένα τις ανάγκες κάθε γυναίκας και προτείνει την κατάλληλη θεραπευτική προσέγγιση με στόχο τη μακροχρόνια βελτίωση της ποιότητας ζωής.